Yaşam

Kripto Para

By  | 

Bu zamana kadar illa ki birilerinden yahut bir yerlerden duymuşsunuzdur kripto para hakkında bir şeyler. Ya da daha bilindik bir isim söyleyeyim sizlere, Bitcoin. Peki nedir bu kripto para?

Aslında mevcut sistemde kullandığımız fiziksel paralar yani Dolar, Türk Lirası ya da Euro’dan bir farkı yok. Bildiğimiz bir para birimi. Fakat işin içerisine girdiğimiz zaman, farklarını ve değişikliklerini görüyoruz. Kripto paralar genel olarak belirli bir merkezden yönetilmeyen ve bu nedenle değeri belli başlı bankalarca belirlenemeyen bir para birimi. Herhangi bir ülkeye bağlı olmadığı içinde dünya üzerinde hiçbir ülkenin bu para birimi üzerinde bir söz hakkı bulunmuyor. Yani çok duyduğumuz Merkez Bankası terimi bu para birimi için mevcut değil. Daha güvenli ve sahtesi bulunmayan bu para birimi ilk olarak 2009 yılında Bitcoin adıyla girdi hayatımıza. Şuan ise binlerce kripto para birimi görmemiz mümkün. Kripto paraların aslı bir kod sistemine dayanmakta. 2009 yılında kripto para birimi olan Bitcoin’i bulan kişi ismi Satosh iNakatomo. Öncelikle kripto nedir bu sorunun cevabını bulalım.

Kripto, genel anlamıyla bir şifreleme birimidir. Verilerin belli başlı bir sisteme göre şifrelenmesine ce en güvenli şekilde alıcıya ulaştırılmasına, ardından bu şifrelenmiş verinin alıcı tarafından çözülmesiyle ortaya bir verinin çıkması, genel olarak bu süreci açıklayabilir.

Peki kripto para nedir? Güvenlik açısından çok kuvvetli ve matematik temelli şifrelerle korunan dijital ya da sanal para birimi. Aslında hiç yabancı değiliz bu para birimine. Çünkü senelerdir internet üzerinden yaptığımız alışverişlerde, banka kartlarımızda ya da sanal olarak yaptığımız her bankacılık işleminde biz bu şifrelemeyi kullanıyoruz. Herhangi bir bankanın kasasından para çıkmadan, biz sanal olarak alışveriş yapıp para harcayabiliyoruz. Bu harcadığımız paralar, ekranda gördüğümüz rakamlar olsa da arka planda kripto paralardı. Şuan ismini duyduğumuz binlerce çeşit kripto para da hemen hemen aynı sistemle çalışıyor. Fiziksel para birimlerine nazaran daha çok sevilip tutulmasının sebebi ise organik bir yapıya sahip olması. Yani bir merkez yahut bir hükümetin bu para birimlerini yönetmiyor olması. Bu nedenle de insanların gözünde bu para birimi daha güvenli bir hale geliyor.

Peki bu kripto paralar nasıl üretiliyor? Bu para biriminin bir merkez bankası bulunmadığını yukarıda belirtmiştik. Tamamen kullanıcı temelli bir üretime dayanıyor. Ama ilk olarak öğrenmemiz gereken şey bu paraların, sonsuz değil aksine bir sınırı olduğudur. Üretilen ilk kripto para olan Bitcoin’e bakacak olursak yayınlanan protokollerinde yalnızca 21 milyon adet bulunabilir ibaresi yer almakta. Bu da para biriminin bulunmasının zor ve kendisinin değerli olmasının sebebi. Bulunması zorlaştıkça insanlar tarafından çok küçük parçalara bölünmeye başladı. Üretim işleminin genel adı “mining” yani madencilik. Altın ya da değerli bir maden bulmak için nasıl kazı yapmamız gerekiyorsa, kripto para bulabilmek için de bazı matematiksel problemler belirli yazılımlar tarafından çözülmeye çalışılıyor. Herkesin üretebilme yani çözebilme hakkı olduğu için de en çok çalışan en çok üreten oluyor denebilir. Eğer siz de yüksek bir işlemci gücü ve internet bağlantısına sahipseniz kazmaya başlayabilirsiniz.

Genel ismini duyduğumuz başka bir kavram daha var, Blockchain. Yani blok zinciri. Teknolojik olarak “şifreli işlem takibi sağlayan dağınık veri tabanı” olarak tanımlayabileceğimiz bu kavram, veri olan her yerde kullanılabilir. Bu sistemin en güvenilir yanı ise sizin tarafınızdan gönderilen bilginin, karşı tarafa ulaşıp kodlar eşleşene kadar üçüncü şahıslar tarafından erişilemez olması.

Gelecekte ismini sıkça duyacağımız kripto paraları genel olarak bu şekilde anlatabiliriz. Bakalım kripto paralar gelişimlerine hangi yollardan devam edecek.